شمه ای از کتاب:
از جمله كتب بارزي كه در حوزه هاي علميه مورد تدريس و مباحثه قرار مي گيرد «كتاب المكاسب» تأليف علامه شيخ مرتضي انصاري ـ رحمه الله ـ است.
شيخ ـ رحمه الله ـ اين كتاب را در چند فصل، با عناوين مكاسب محرّمه، بيع و احكام و شروط بيع و ضيارات به نگارشي در آورده است. از امتيازات اين كتاب جامع اقوال بودن، آموزشي شيوه ورود صحيح در بحث، بيان استدلال و صدور حكم بر طبق آيات و روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ مي باشند.
مجموعة 1 كه همراه با تصميمات و تعليقات استاد پاياني به چاپ رسيده، در جلد اول به بحث مكاسب محرمه كه شامل ابوال، عذره، متيه، كلب، آلات قمار، تدليس، تصوير، سحر، غنا، كهانت، لهو.... و جوائز سلطان و هم چنين بيع آن ها مي باشد به تفصيل سخن گفته است.
مجموعة 2 كه همراه با تصميمات و تعليقات اسناد پاياني به چاپ رسيده در جلد دوم به بحث بيع كه شامل: تعريف بيع، معاطاة، الفاظ عقد بيع، الفاظ ايجاب و قبول، اعتبار موالات، لزوم تطابق ايجاب و قبول در بيع، شروط متعاقدين، شروط اختيار متعاقدين، بيع فضولي و قول جواز اين بيع مي باشد به تفصيل سخن گفته است.
مجموعة 3كه همراه با تصحيحات و تعليقات استاد پاياني به چاپ رسيده، در جلد سوم به بحث ولايت پدر و حد نسبت به طفل، ولايت فقيه، شرايط عوضين، بيع وقف، بيع رهن، بيع اخباس شمارشي و كيلي، .... احتكار و اهمّ آداب تجارب پرداخته و اقوال و احكام و شروط و صحت و فساد آن ها را مورد بحث و بررسي قرار داده است.
مجموعة 4كه همراه با تصحيحات و تعليقات اسناد پاياني به چاپ رسيده، در جلد چهارم به بحث اقسام و احكام ضيارات پرداخته است. اقسام ضيارات مورد بحث عبارتند از: ضيار مجلس، حيوان، شرط، غبن، تأخير، رويت عيب كه مرحوم شيخ به بيان تعريف، شرح، اقوال، احكام و شروط پرداخته است.